Waldaaleen bu’uuraa 2,260fi yuuniyeenonni 21 ni gurmaayu

  • Isaan turaniifi kanniin haaraa cimsuuf hojiin olaanaan ni hojjatama

Barana Oromiyaa keessatti waldaalee bu’uuraa 2,560fi yuuniyeenota 21 akka gurmeessuufi isaan haaraafi kan turanis cimsuuf sochii olaanaa irratti akka argamu komishiiniin babal’ina waldaa hojii gamtaa Oromiyaa ibse.

Komishinarri komishinichaa Ob. Habtaamuu Daadhii gaaffiifi deebii jidduu kana gaazexaa Oromiyaa duukaa taasisaniin akka ibsanitti, baa’inni waldaalee barana gurmaayanii kan bara darbee dachaan ni caalu. Barana hojii gurmeessuutiin cinatti waldaalee gurmaayan bifa garaa garaatiin cimsuun gara sadarkaa olaanaatti akka cehan ni taasifama.

Hojiin guddaan amma waldaaleen kunniin irratti boba’an callaa guddistuu dhiyeessuufi omisha qonnaan bulaa bituun gabaa tasgabeessuudha kan jedhan komishinarichi, xaa’oo barana naannichaaf barbaachisu keessaa yuuriyaa guutumaan guutuutti dhiyeessuuf yuuniyeenooni sadii caalbaasii moo’achuu isaanii eeraniiru.

Oomisha amma walitti qabamaa jiru bituun gabaa tasgabeessuuf waldaaleen adda addaa birrii miliyoona 222 qopheessuu isaaniitiifi mil. 50 maallaqa kanaa bankiin waldaa hojii gamtaafi isa hafe ammo baankiin biyyooleessa akka dhiyeesse komishiinarichi dubbatanii, kanaafis mootummaan naannoo Oromiyaa wabii ta’uu isaa eraniiru.

Akka ibsa Ob. Habtaamuutti waldaaleeniifi yuuniyeenonni jiran bittaa midhaaniifi omisha akkaa kudraa, aannaniifi albuudota irratti kan bobba’an yoo ta’u waldootaafi yuuniyeenota kanniin gara sadarkaa olaanaatti ceesisuun dirqama. Bu’uura kanaanis yuuniyeenota tokko tokko akka omishaalee qonnaa tolchanii gabaafi dhiyeessuu (Agro-processing) itti ceesisuuf sochiin akka taasifamaa jiru ibsa ob. Habtaamuu irraa hubanneerra. Haaluma kanaan barana yuniyeeniin omishtoota aanaanii Salaalee warshaa aannanii tokko hundeessuuf sochii akka taasisaa jiruufi Ambottis yuuniyeeniin achitti argamu warshaa daakuu boqqolloo dhaabuuf sochii irratti akka argamu komishinarichi hubachiisaniiru.

Yuuniyeenota kaanniiniif gabaa gama mijeessuutiinis, magaalaa Finfinneetti bakka omisha isaanii itti gurguratan akka argataniif gama mootummaatiin yaaliin akka taasifamaa jiru Ob. Habtaamuun nutti himaniiru.

Waldaaleeniifi yuuniyeenoonni danuun bu’aa gaarii argachuu eegaluun isaaniitiifi bu’aa kanas miseensota isaaniitiif hiruu jalqabuun isaanii namoonni danuun fedhii isaaniitiin miseensa akka ta’an taasiseera jedhaniiru Ob. Habtaamuun.

Oromiyaa keessatti hanga bara 1996tti waldaaleen hojii gamtaa bu’uuraa, 1,320 bara 1997 ammoo waldaaleen bu’uuraa 1,438 akka gurmaayaniifi hanga ammaattis yuuniyeenonni 40 gurmaayanii sochii irratti akka argaman ragaan komishinichaarraa arganne ni mul’isa. Bara kana waldaaleefi yuniyeenota gurmeessuun cinatti yuniyeenota walitti deebisuun Federeeshinii tokko uumuuf yaaliin akka jiru, ibsa Ob. Habtaamuu irraa hubanneerra.

Barana Oromiyaa keessatti waldaalee bu’uuraa 2,560fi yuuniyeenota 21 akka gurmeessuufi isaan haaraafi kan turanis cimsuuf sochii olaanaa irratti akka argamu komishiiniin babal’ina waldaa hojii gamtaa Oromiyaa ibse.

Komishinarri komishinichaa Ob. Habtaamuu Daadhii gaaffiifi deebii jidduu kana gaazexaa Oromiyaa duukaa taasisaniin akka ibsanitti, baa’inni waldaalee barana gurmaayanii kan bara darbee dachaan ni caalu. Barana hojii gurmeessuutiin cinatti waldaalee gurmaayan bifa garaa garaatiin cimsuun gara sadarkaa olaanaatti akka cehan ni taasifama.

Hojiin guddaan amma waldaaleen kunniin irratti boba’an callaa guddistuu dhiyeessuufi omisha qonnaan bulaa bituun gabaa tasgabeessuudha kan jedhan komishinarichi, xaa’oo barana naannichaaf barbaachisu keessaa yuuriyaa guutumaan guutuutti dhiyeessuuf yuuniyeenooni sadii caalbaasii moo’achuu isaanii eeraniiru.

Oomisha amma walitti qabamaa jiru bituun gabaa tasgabeessuuf waldaaleen adda addaa birrii miliyoona 222 qopheessuu isaaniitiifi mil. 50 maallaqa kanaa bankiin waldaa hojii gamtaafi isa hafe ammo baankiin biyyooleessa akka dhiyeesse komishiinarichi dubbatanii, kanaafis mootummaan naannoo Oromiyaa wabii ta’uu isaa eraniiru.

Akka ibsa Ob. Habtaamuutti waldaaleeniifi yuuniyeenonni jiran bittaa midhaaniifi omisha akkaa kudraa, aannaniifi albuudota irratti kan bobba’an yoo ta’u waldootaafi yuuniyeenota kanniin gara sadarkaa olaanaatti ceesisuun dirqama. Bu’uura kanaanis yuuniyeenota tokko tokko akka omishaalee qonnaa tolchanii gabaafi dhiyeessuu (Agro-processing) itti ceesisuuf sochiin akka taasifamaa jiru ibsa ob. Habtaamuu irraa hubanneerra. Haaluma kanaan barana yuniyeeniin omishtoota aanaanii Salaalee warshaa aannanii tokko hundeessuuf sochii akka taasisaa jiruufi Ambottis yuuniyeeniin achitti argamu warshaa daakuu boqqolloo dhaabuuf sochii irratti akka argamu komishinarichi hubachiisaniiru.

Yuuniyeenota kaanniiniif gabaa gama mijeessuutiinis, magaalaa Finfinneetti bakka omisha isaanii itti gurguratan akka argataniif gama mootummaatiin yaaliin akka taasifamaa jiru Ob. Habtaamuun nutti himaniiru.

Waldaaleeniifi yuuniyeenoonni danuun bu’aa gaarii argachuu eegaluun isaaniitiifi bu’aa kanas miseensota isaaniitiif hiruu jalqabuun isaanii namoonni danuun fedhii isaaniitiin miseensa akka ta’an taasiseera jedhaniiru Ob. Habtaamuun.

Oromiyaa keessatti hanga bara 1996tti waldaaleen hojii gamtaa bu’uuraa, 1,320 bara 1997 ammoo waldaaleen bu’uuraa 1,438 akka gurmaayaniifi hanga ammaattis yuuniyeenonni 40 gurmaayanii sochii irratti akka argaman ragaan komishinichaarraa arganne ni mul’isa. Bara kana waldaaleefi yuniyeenota gurmeessuun cinatti yuniyeenota walitti deebisuun Federeeshinii tokko uumuuf yaaliin akka jiru, ibsa Ob. Habtaamuu irraa hubanneerra.

(Oduu- LK 307)